Wat betekenen de cijfers op een lijm-datasheet? (En hoe testen producenten hun lijm?)

Als je weleens een technisch datasheet (TDS) van een professionele constructielijm hebt bekeken, ben je waarschijnlijk overspoeld met termen als afschuifsterkte, peel strength, MPa en verschillende ISO-normen. Maar wat betekenen die testresultaten nu écht in de praktijk? En hoe zorgen producenten ervoor dat een lijmverbinding onder de meest extreme omstandigheden blijft zitten?

In dit artikel duiken we in de wereld van de lijmlaboratoria. Zo begrijp je de volgende keer precies de cijfers op het datasheet en kies je feilloos de juiste lijm voor jouw project.

Bij Polyestershoppen vind je een breed assortiment aan hoogwaardige lijmen en kitten van bekende merken. Neem bij afname van grote hoeveelheden gerust contact met ons op voor een offerte op maat!

Waarom worden constructielijmen zo streng getest?

Een hoogwaardige constructielijm vervangt in de moderne industrie steeds vaker traditionele verbindingen zoals schroeven, klinknagels en lassen. Of het nu gaat om de luchtvaart, automotive of elektronica: een lijmverbinding moet 100% betrouwbaar zijn. Ook na jaren blootstelling aan warmte, vocht en mechanische belasting.

Om dit te garanderen, testen producenten hun producten volgens strikte internationale normen (ISO). In speciale laboratoria worden gelijmde verbindingen met precisie-apparatuur letterlijk tot het uiterste gedreven totdat ze bezwijken. De drie meest voorkomende mechanische testen op een datasheet zijn de afschuiftest, de trektest en de afpeltest.

1. De Afschuiftest (Lap Shear Strength)

Dit is de meest gebruikte lijmtest en de waarde die je op vrijwel elk datasheet terugvindt.

Hoe wordt het getest? Twee gestandaardiseerde stroken materiaal (aluminium of staal) worden met een exacte overlapping aan elkaar gelijmd. Na volledige uitharding klemt een trekbank de uiteinden in en trekt de stroken in lengterichting uiteen totdat de verbinding breekt.

Wat meet het? Hoe goed de lijm bestand is tegen krachten die parallel (langs elkaar heen) over het lijmoppervlak schuiven.
De praktijk: dit simuleert overlappende plaatmaterialen of panelen waar spanning op komt te staan. De kracht waarbij de lijmverbinding uiteindelijk breekt, wordt uitgedrukt in MPa (Megapascal) of N/mm². Hoe hoger de afschuifsterkte, hoe sterker de basisverbinding.

2. De Treksterkte (Tensile Strength)

Waar de afschuiftest de kracht tussen de materialen meet, kijkt de trektest naar de interne sterkte van de lijm zelf.

Hoe wordt het getest? Er wordt een staafje gegoten van uitsluitend uitgeharde lijm, zonder metaal of kunststof. De trekbank trekt dit staafje aan weerszijden uit elkaar totdat het doormidden scheurt.

Wat meet het? De interne samenhang (cohesie) van de lijm zelf en de elasticiteit (rek bij breuk).
De praktijk: een hoge treksterkte betekent dat de lijm van zichzelf erg taai is. Heeft de lijm daarnaast een hoge 'rek bij breuk'? Dan kan de lijm flink meebewegen, uitzetten en krimpen zonder intern te scheuren.

3. De Afpeltest (Roller Peel Strength)

Lijmen zijn sterk in het opvangen van schuifkrachten, maar hebben van nature meer moeite met ‘pellen’. Om dit te meten gebruiken producenten de roller peel test.

Hoe wordt het getest? Een flexibele strip wordt op een harde ondergrond (zoals gezandstraald aluminium) gelijmd. Een speciale machine trekt de strip vervolgens in een vaste hoek los van de vaste ondergrond.

Wat meet het? De weerstand van de lijm tegen krachten die zich volledig centreren op één specifieke, bewegende lijn (denk aan het lostrekken van een dun paneel vanaf de rand).
De praktijk: cruciaal voor constructies die blootstaan aan windvlagen, trillingen, of waar dunne materialen vanaf de randen kunnen loslaten. De afpelsterkte wordt uitgedrukt in N/mm.

Let op: de waarden op een datasheet zijn behaald onder ideale laboratoriumomstandigheden met professioneel ontvette en opgeruwde substraten. Een goede voorbehandeling van de ondergrond (ontvetten, opruwen, stofvrij maken) is in de praktijk bepalend voor het eindresultaat.

De drie grote krachtpatsers: Epoxy, MMA en PU

Nu je weet hoe producenten testen, is het tijd om de drie grote technologieën te vergelijken. In de industriële wereld zijn er drie technologieën die het zware werk verzetten: epoxylijmen, methacrylaatlijmen (MMA) en polyurethaanlijmen (PU). Elk type lijm reageert anders op de mechanische testen. Gebruik onderstaande tabel als kompas bij jouw lijmkeuze.

Eigenschap / Test	Epoxylijmen	Methacrylaatlijmen (MMA)	Polyurethaanlijmen (PU)
Afschuifsterkte Weerstand tegen schuiven	★★★★★ Extreem hoog De sterkste pure verbinding op metalen en beton.	★★★★☆ Zeer hoog Uitstekende grip op metaal én de meeste kunststoffen.	★★★☆☆ Goed Ruimschoots voldoende voor de meeste constructies.
Afpelsterkte Weerstand tegen pellen	★★☆☆☆ Laag De starheid maakt epoxy vatbaar voor pellen bij randbelasting.	★★★★☆ Hoog Goede balans tussen taaiheid en structuurkracht.	★★★★★ Uitstekend Door de ingebouwde flexibiliteit blinkt PU hierin uit.
Elasticiteit / Rek Opvangen van trillingen	★☆☆☆☆ Star & keihard Vrijwel geen flexibiliteit; kan barsten bij schokken.	★★★☆☆ Medium flexibel Dempt thermische werking en beperkt trillingen goed.	★★★★★ Hoog-elastisch Ideaal voor het dempen van schokken en trillingen.
Uithardingssnelheid Tijd tot handvast	★★☆☆☆ Langzamer Heeft vaak tijd of warmte nodig voor volledige sterkte.	★★★★★ Razendsnel Al binnen enkele minuten functioneel handvast.	★★★☆☆ Snel tot medium Biedt een gecontroleerde verwerkingstijd.
UV- & weerbestendigheid Geschikt voor buiten	★★☆☆☆ Matig Kan vergelen of verkrijten in de zon.	★★★★☆ Goed Blijft stabiel onder de meeste weersinvloeden.	★★★★★ Uitstekend Blijft optisch en technisch perfect (mits UV-stabiel geformuleerd).
Beste ondergronden	Metalen, beton, steen en hardhoutwerkstukken.	Metalen, composieten en de meeste kunststoffen.	Kunststoffen, composieten, hout, glas en rubbers.
Veelgebruikte lijmen	Araldite 2011, Araldite Standard, Araldite 2031-1	Araldite 2050, Araldite 2051, Araldite 2022-1	Araldite 2018, Araldite 2028-1

Duurzaamheidstesten

Een lijm kan direct na uitharding in het laboratorium ijzersterk zijn, maar houdt die sterkte ook stand na vijf jaar regen, vrieskou of chemische blootstelling? Producenten bootsen jarenlange slijtage na met duurzaamheidstesten:

Warmte-veroudering (Heat Ageing)
Gelijmde testpanelen verblijven dagen of weken in een oven (bijv. 70°C). Achteraf meet een trekbank hoeveel sterkte er resteert. Verrassend weetje: sommige lijmen worden hierdoor zelfs nóg sterker door een soort ‘na-uitharding’!
Chemische resistentie (Immersion tests)
Testpanelen worden tot 90 dagen volledig ondergedompeld in water, benzine, olie of zuren, waarna hun mechanische eigenschappen opnieuw worden gemeten.
Klimaat- en UV-testen
In een kunstmatige zon-tester of tropische klimaatkast krijgt de lijm intensief UV-licht en hoge luchtvochtigheid te verwerken. Er wordt gecontroleerd op verbrossing en vergeling (gemeten via de zogenaamde Yellow Index).

Drie vragen vóór je een lijm kiest

Kijk bij de keuze van je constructielijm niet blind naar het hoogste getal bij de afschuifsterkte. De beste lijm is de lijm die het beste past bij jouw specifieke belasting en omgeving. Stel jezelf altijd deze drie vragen:

Welke krachten komen er op de verbinding?
Is dit voornamelijk schuiven? Kies dan voor Epoxy of MMA. Verwacht je ook pellen, buigen of trilling? Dan is een polyurethaanlijm vrijwel altijd de betere keuze.
Wat zijn de omgevingsfactoren?
Komt het product buiten te staan? Dan heb je UV- en vochtbestendigheid nodig. Krijgt de constructie trillingen te verwerken (motor, voertuig, windlast)? Dan wil je elasticiteit.
Hoe snel moet het vastzitten?
Moet je direct door met de productie? Kies dan MMA. Heb je tijd nodig om onderdelen nauwkeurig te positioneren? Dan bieden PU-lijmen of langzame epoxysystemen meer speelruimte.

Praktijktip: twijfel je tussen twee soorten? Kijk dan ook naar de 'rek bij breuk' op het datasheet. Een lijm met meer dan 30% rek bij breuk gedraagt zich als een buffer en verdraagt dynamische belasting aanzienlijk beter dan een starre variant, ook al ligt de nominale sterkte lager.

Meer informatie over lijmen?

Bij Polyestershoppen vind je een uitgebreid assortiment aan lijmen van bekende industriële merken zoals Araldite en Plexus. Heb je hulp nodig bij het selecteren van de juiste epoxylijm, methacrylaatlijm of polyurethaan lijm voor jouw specifieke klus? Neem contact op met onze specialisten, we denken graag met je mee!

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen MPa en N/mm2?

Er is geen verschil. Megapascal (MPa) en Newton per vierkante millimeter (N/mm²) zijn exact dezelfde meeteenheid. Beide geven aan hoeveel kracht per mm² een lijmverbinding kan weerstaan voordat die bezwijkt.

Waarom is een lijm met een lagere afschuifsterkte soms toch beter?

Een zeer hoge afschuifsterkte (zoals bij epoxy) gaat hand in hand met starheid. Als de gelijmde materialen trillen of als ze door temperatuurverschillen anders uitzetten (bijv. metaal op kunststof), zal een rigide lijm eerder barsten of loskomen. Een flexibelere PU-lijm met lagere afschuifsterkte absorbeert die energie wél en presteert op de lange termijn beter.

Wat betekent ‘potlife’ op een datasheet?

De potlife (of verwerkingstijd) is de tijd die je hebt om de gemengde componenten aan te brengen voordat de lijm te ver is uitgehard om nog goed te hechten. Bij snelle MMA-lijmen ligt dit rond de 5-6 minuten; bij langzame systemen kan dit uren bedragen.

Zijn de waarden op het datasheet direct gegarandeerd in mijn situatie?

Nee. Alle waarden zijn gemeten onder ideale laboratoriumcondities: professioneel ontvette en mechanisch opgeruwde substraten, gecontroleerde temperatuur en luchtvochtigheid. In de praktijk is een grondige voorbehandeling (ontvetten, opruwen, stofvrij maken) de belangrijkste factor voor het halen van de opgegeven sterkte.

Kan ik verschillende lijmsoorten combineren in één constructie?

In principe is dat mogelijk, bijvoorbeeld een stijve epoxy voor de hoofdverbinding en een flexibele PU-kit voor de randafdichting. Zorg wel dat de lijmen compatibel zijn met de ondergrond en dat de uithardingstijden en verwerkingsomstandigheden op elkaar zijn afgestemd. Raadpleeg bij twijfel het technisch datasheet of neem contact op met onze productspecialisten.

Wat betekent 'spleetvullend vermogen' op een datasheet?

Het spleetvullend vermogen geeft aan hoe groot de ruimte (speling) tussen twee te verlijmen oppervlakken maximaal mag zijn voor een optimale verbinding. Een lijm met een spleetvullend vermogen van 4 mm kan dus een opening van maximaal 4 mm volledig opvullen en toch een sterke verbinding vormen. Epoxy- en PU-lijmen hebben over het algemeen een groter spleetvullend vermogen dan MMA-lijmen. Dit is handig als de te verlijmen onderdelen niet perfect op elkaar passen.

Wat is het verschil tussen een 1-componenten en een 2-componenten lijm?

Een 1-componenten lijm (1K) is direct gebruiksklaar en hecht door verdamping van een oplosmiddel, contact met vocht in de lucht, of door warmte. Een 2-componenten lijm (2K) bestaat uit twee componenten die vlak voor gebruik worden gemengd. De chemische reactie die dan op gang komt, zorgt voor de uitharding. Vrijwel alle professionele constructielijmen van Araldite zijn 2-componenten lijmen, omdat de mengverhouding nauwkeurig bepaalt hoeveel sterkte, flexibiliteit en duurzaamheid de uitgeharde lijm krijgt.